Het komt veel meer voor dan je misschien zou denken: chronische waakzaamheid. Dat ontstaat wanneer je opgegroeid bent in een omgeving waarin elk moment de bom kon barsten. Je liep toen continu op eieren, waarschijnlijk zonder dat je je dat bewust was. Het werd langzaam onderdeel van je bedrading. En daarmee werd het een gewoonte, een ‘programma’, dat in volwassenheid blijft meedraaien.
Je hebt dan te maken met een zenuwstelsel dat altijd alert is op gevaar. Je bent onbewust voortdurend de omgeving aan het scannen. Dat vraagt veel energie. Een systeem dat bedoeld is voor korte momenten van alertheid, blijft aldoor actief.
Persoonlijk verhaal
Een voormalige coachee vertelt:
‘Mijn moeder was heel opvliegend. Mijn vader was rustiger, maar hij was weinig thuis. Ik vond het vreselijk als mijn moeder boos werd, ik deed er alles aan om dat te voorkomen. Dat lukte zeker niet altijd. Haar woede richtte zich vaak op mij, misschien omdat ik de oudste was. Mijn zusje was ziekelijk, dus die moest ontzien worden. Dat had er misschien ook mee te maken. Later had ik veel moeite om rust te nemen. Ik stond altijd ‘aan’. Ik hoorde de vogeltjes niet, ik zag de bloemen in de tuin niet. Ik was altijd op zoek naar tekenen van gevaar, alleen dat had ik totaal niet door’.
Hoe te herkennen
Chronische waakzaamheid is te herkennen aan:
- Moeite met ontspannen
- Veel anticiperen; vooruitdenken wat er mis zou kunnen gaan
- Groot gevoel van verantwoordelijkheid
- Spieren die vaak aangespannen zijn (nek, schouders, kaken)
- Moeite om controle los te laten
- Geloven dat jij degene bent die de sfeer moet bewaken